Titel
Van dorpszaal naar dorpshuis
Introductie tekst
Dit Platteland Plus project, dat loopt van 2023 tot juli 2025,
richt zich op het ontwikkelen van een trajectbegeleidingsmethodiek
om een bestaande dorpszaal om te vormen tot een dorpshuis.
We passen deze methodiek toe bij zes beheerdersgroepen van dorpszalen in Vlaams-Brabant. Daarbij maken we gebruik
van de praktijkervaring van vzw Sporen, die bezig is met de oprichting van een BuurtZorgHuis genaamd 'Herberg Stanske' in Glabbeek-Zuurbemde.

Wat is een Dorpshuis?
Een dorpshuis is een veelzijdige ontmoetingsplaats waar je kunt vergaderen, activiteiten organiseren, een kop koffie drinken of een pakketje afhalen. De functies worden door de dorpsbewoners zelf bepaald, zodat het dorpshuis perfect aansluit op de behoeften van de gemeenschap.
Een dorpshuis kan een centrale plek worden waar sociale, commerciële en dienstverlenende activiteiten samenkomen. Denk aan gemeentelijke diensten, een buurtrestaurant, een sociale werkplaats, een café, een hulppost, vergaderruimtes, kinderopvang, een samentuin, een bibpunt en nog veel meer. Elk dorpshuis is uniek en afgestemd op de noden van het dorp.
Waarom een Dorpshuis?
Onze traditionele dorps- en parochiezalen staan onder druk. Beheer, uitbating en renovatie worden steeds grotere uitdagingen. Net zoals andere voorzieningen die verdwijnen, heeft dit een impact op het dorp én zijn inwoners. Toch blijft de aanwezigheid van zo’n infrastructuur cruciaal voor de leefbaarheid in een dorp.
Door de werking te verbreden naar een dorpshuis kunnen we dorpszalen transformeren in dynamische en multifunctionele ontmoetingsplaatsen. Dit concept rust op drie pijlers:
- Multifunctioneel gebruik – Er is bijna altijd iets te doen of te beleven voor verschillende doelgroepen, waardoor de infrastructuur optimaal wordt benut.
- Breed partnerschap – De uitbating gebeurt door geëngageerde vrijwilligers, lokale besturen en ondernemers, waarbij sociale en commerciële functies elkaar aanvullen.
- Duurzaam verdienmodel – Een dorpshuis dient een sociaal doel, maar creëert ook economische meerwaarde voor het dorp.
Een goed functionerend dorpshuis biedt een ‘warme’ plek, dicht bij huis, met ruimte voor zowel spontane ontmoetingen als georganiseerde activiteiten.
Heeft jouw gemeente een goed gelegen dorpszaal of gebouw dat vaak leeg staat? Zie je potentieel in een buurthuis dat
nog niet volledig benut wordt? Streven jullie naar ontmoeting, inclusie, sociale cohesie en het bestrijden van eenzaamheid,
maar ontbreken de procesbegeleiders om hiermee aan de slag te gaan?
Het Platteland Plus-project 'Van dorpszaal naar dorpshuis' wil hier verandering in brengen.
Wat willen we realiseren met dit project?
- Het project wil op lange termijn de achteruitgang op het platteland van het aantal gemeenschappelijke voorzieningen tegengaan;
- Het project wil promotie maken voor een innovatief concept (het dorpshuis) om in te zetten als instrument van plattelandsontwikkeling om de leefbaarheid van (perifere) dorpskernen te verbeteren.
- Het project zal zes groepen beheerders van gemeenschappelijke voorzieningen, in het bijzonder v.z.w’s, ondersteunen en begeleiden in hun proces om van hun site op termijn een dorpshuis te maken.
- Het project richt een ‘community of practice dorpshuizen’ op. Personen en organisaties die begaan zijn met het concept ‘dorpshuis’ zullen hier hun kennis en ervaringen kunnen delen met meerwaardezoekers om progressie en een vergroting van het draagvlak rond het concept te bekomen.
- De ervaringen met dit project (trajectbegeleiding, oprichting buurtzorghuis, community of practice) verschijnen in een publicatie om anderen te inspireren. Beleidsaanbevelingen zullen op een afsluitende studiedag worden voorgesteld.