Warme dagen

Warme dagen? Zo help je je schapen de hitte door.

De voorbije jaren worden we steeds vaker geconfronteerd met warme zomerdagen en hittegolven. Ook voor schapen kunnen hoge temperaturen een uitdaging vormen. Hoewel schapen vaak worden geassocieerd met buiten lopen in weer en wind, zijn ze niet immuun voor hittestress. Zeker wanneer warmte gecombineerd wordt met een hoge luchtvochtigheid, kunnen dieren moeite krijgen om hun lichaamstemperatuur onder controle te houden. Een goede voorbereiding en enkele eenvoudige maatregelen kunnen veel problemen voorkomen.

Maries Van Eetvelde

Consulente Schapenhouderij Boerenbond

Bij warm weer zijn drie zaken essentieel: voldoende water, voldoende schaduw en zo weinig mogelijk extra stress voor de dieren. Door tijdig maatregelen te nemen, beperk je niet alleen welzijnsproblemen, maar vermijd je ook productieverliezen en gezondheidsproblemen binnen de kudde. Een warme zomer hoeft geen probleem te zijn, zolang mens en dier er goed op voorbereid zijn. 

Herken de signalen van hittestress

Schapen kunnen niet zweten zoals mensen. Ze raken overtollige warmte voornamelijk kwijt via hun ademhaling. Wanneer het te warm wordt, gaan dieren sneller ademhalen of hijgen. Ook een verminderde eetlust, lusteloosheid, meer drinken dan normaal en het opzoeken van schaduw kunnen wijzen op hittestress. In ernstige gevallen kunnen schapen gaan kwijlen, wankel worden of zelfs bezwijken aan oververhitting. 

Water is cruciaal

Op warme dagen stijgt de waterbehoefte aanzienlijk. Controleer daarom dagelijks of alle dieren onbeperkt toegang hebben tot voldoende schoon en fris drinkwater. Vergeet niet dat waterbakken sneller vervuild raken bij warm weer en dat de doorstroming voldoende moet zijn wanneer meerdere dieren tegelijk willen drinken. Vooral op percelen met droog gras is water van levensbelang, omdat dieren dan minder vocht opnemen via het rantsoen. 

Voorzie voldoende schaduw

Beschutting tegen de zon is een van de belangrijkste maatregelen om hittestress te voorkomen. Bomen, houtkanten, schuilhokken of schaduwdoeken kunnen het verschil maken tussen comfort en oververhitting. Tijdens de warmste uren van de dag zoeken schapen instinctief de schaduw op. Wanneer deze ontbreekt, neemt het risico op hittestress snel toe. 

Pas het dagritme aan

Wanneer zeer warme dagen worden voorspeld, kan het zinvol zijn om het management aan te passen. Laat schapen zoveel mogelijk met rust tijdens de heetste momenten van de dag. Vermijd behandelingen zoals vaccineren, ontwormen, bekappen of verplaatsen van dieren tussen groepen. Dergelijke handelingen veroorzaken extra stress en verhogen de lichaamstemperatuur. Voeren of omweiden gebeurt bij voorkeur vroeg in de ochtend of later op de avond wanneer de temperaturen lager liggen. 

Let op voeding en penswerking

Warm weer zorgt vaak voor een lagere voederopname. Tegelijk produceren herkauwers veel warmte tijdens de vertering van voer. Daardoor eten schapen minder wanneer het warm is. Een plotselinge daling van de ruwvoeropname kan echter leiden tot pensproblemen of pensverzuring, zeker wanneer de hoeveelheid krachtvoer gelijk blijft. Het is daarom belangrijk om alert te zijn voor veranderingen in eetgedrag en indien nodig het voedermanagement aan te passen. Bespreek dit eventueel met je voedervoorlichter. 

Vergeet de stal niet

Ook schapen die binnen zitten, kunnen problemen ondervinden tijdens warme periodes. Zorg voor voldoende ventilatie en luchtcirculatie. Controleer regelmatig of ventilatoren goed werken en vrij zijn van stof. Open stallen hebben vaak een voordeel omdat natuurlijke luchtstromen de warmte helpen afvoeren. Overbezetting in de stal vermijd je best tijdens hitteperiodes. 

Wees extra alert voor risicodieren

Drachtige ooien, zogende ooien, oudere dieren en dieren met gezondheidsproblemen zijn vaak gevoeliger voor hittestress. Hou deze dieren extra goed in het oog tijdens warme periodes. Vroegtijdig ingrijpen voorkomt vaak ernstigere problemen later.